In de Amerikaanse staat Illinois wordt in september dit jaar hulp bij zelfdoding door een arts toegestaan. Patiënten van 18 jaar en ouder kunnen dan medicatie voor het levenseinde aanvragen op voorwaarde dat zij lijden aan een ziekte die binnen zes maanden dodelijk is. Illinois is daarmee de twaalfde van de vijftig Amerikaanse staten waarin deze vorm van levensbeëindiging is toegestaan en ook in het federale district Washington mag hulp bij zelfdoding door een arts. Mogelijk volgt later dit jaar de staat New York, waar de gouverneur binnenkort een wetsvoorstel ondertekent. Euthanasie is in alle staten van de VS verboden, maar er bestaat per staat verschillende wetgeving die hulp bij zelfdoding door een arts mogelijk maakt. Dat betekent niet dat inwoners van een staat waar dit verboden is, in een andere staat terechtkunnen. Nog vorige maand bevestigde het federale hof van beroep in New Yersey dat de wet daar uitsluitend geldt voor inwoners van deze staat. Alleen de staten Oregon en Vermont staan onder voorwaarden toe dat niet-ingezetenen er een verzoek tot levensbeëindiging kunnen indienen. Hulp bij zelfdoding door een arts is vaker gelegaliseerd in door Democraten geleide staten dan waar Republikeinen het voor het zeggen hebben. In een conservatieve staat als Montana kwam een regeling tot stand door gerechtelijke uitspraken, niet door wetgeving. •
Illinois staat hulp bij zelfdoding toe
De documentaire van filmmaker Bart Hölscher over de euthanasie van de 17-jarige Milou is door omroep NTR ingezonden voor een Emmy Award, de belangrijkste Amerikaanse televisieprijs. De prijzen worden in september uitgereikt. Milou’s strijd gaat door vertelt over Milou die na jaren van uitzichtloos psychisch lijden koos voor euthanasie. Ook komen reacties uit de medische wereld en de Haagse politiek op haar zelfgekozen dood aan bod. De documentaire werd vorig jaar oktober op tv uitgezonden en werd daarna de bestbekeken documentaire op het themakanaal NPO Doc. •
De NVVE leverde een financiële bijdrage aan de documentaire.
Documentaire Milou ingezonden voor Emmy
NVVE-leden hebben tijdens de Algemene Ledenvergadering op 13 december de nieuwe beleidsvisie Naar keuzevrijheid van sterven en de Meerjarenstrategie 2026-2030 vastgesteld.
In de beleidsvisie, die al eerder was vastgesteld maar waarvoor wijzigingsvoorstellen waren ingediend, staan drie ambities centraal. De eerste ambitie is het creëren van een brede bewustwording over het levenseinde door het gesprek hierover te normaliseren. De tweede is goede en humane levenseindezorg. Nederland heeft een goede euthanasiewet, maar de mogelijkheden worden nog niet optimaal benut. De NVVE wil dat verder bevorderen. Ambitie drie is het verruimen van zelfbeschikking. Keuzevrijheid van sterven is een mensenrecht, aldus de NVVE.
Kijk voor beide documenten op
nvve.nl/over-ons/organisatie
Leden stellen beleidsvisie en Meerjarenstrategie vast
Sterven door bewust te stoppen met eten en drinken komt bijna twee keer vaker voor dan twintig jaar geleden. Het percentage overlijdens als gevolg van inname van dodelijke middelen is vrijwel gelijk gebleven. Dit blijkt uit de replicatiestudie Levensbeëindiging in eigen regie in Nederland.
In de periode 2019-2023 stierven naar schatting jaarlijks 5.800 mensen als gevolg van bewust stoppen met eten en drinken (3,5 procent van alle sterfgevallen) en 2.000 mensen door de (slaap)middelenmethode (1,2 procent van alle overlijdens). Twintig jaar geleden waren deze percentages 2,1 en 1,1.
Voor de periode 2019-2023 werd dit onderzocht door Erasmus MC. Hetzelfde (promotie)onderzoek werd twintig jaar geleden door psychiater Boudewijn Chabot verricht over de periode 1999-2003.
Het nieuwe onderzoek werd uitgevoerd in opdracht van de NVVE, Fonds Laat
Mij Gaan en Stichting De Einder.
Stoppen met eten en drinken komt vooral voor bij mensen boven de 80 jaar met lichamelijke klachten: twee van de drie zijn 80-plus. Voor de (slaap)middelenmethode kiezen vooral relatief jonge mensen tussen 30 en 70 jaar met psychische klachten, al dan niet met een voorgeschiedenis van suïcidepogingen. Meestal is er sprake van ondraaglijk lijden zonder perspectief op verbetering.
In ongeveer de helft van de gevallen is stoppen met eten en drinken of de (slaap)middelenmethode de eerste keus om het leven in eigen regie te beëindigen (respectievelijk 45 procent en 51 procent). Dit wordt gedaan door mensen die principieel voor eigen regie kiezen, bijvoorbeeld omdat ze niet iemand anders willen belasten met hun stervenswens. In twee op de drie overige gevallen wordt voor een van beide methoden gekozen na afwijzing van een euthanasieverzoek.
Aan naasten is gevraagd of de personen in kwestie hun geplande manier van overlijden als ‘waardig’ omschreven. Bij stoppen met eten en drinken was 69 procent dit van mening; bij de (slaap)middelenmethode was 72 procent deze mening toegedaan.
ONTWIKKELINGEN
Sinds het vorige onderzoek van Boudewijn Chabot over de periode 1999-2003 deden zich verschillende ontwikkelingen voor met als resultaat een aanhoudende maatschappelijke discussie over het zelfgekozen levenseinde. In 2002 werd de euthanasiewet van kracht. In 2014 publiceerde artsenfederatie KNMG een handreiking voor artsen die patiënten begeleiden bij bewust stoppen met eten en drinken en in 2017 introduceerde de Coöperatie Laatste Wil het zelfdodingsmiddel Middel X. Onderzoeker Fenne Bosma van Erasmus MC: ‘Tegen deze achtergrond was het extra interessant dit onderzoek van twintig jaar geleden te herhalen. We zien dat levensbeëindiging in eigen regie door stoppen met eten en drinken of de (slaap)middelenmethode nog steeds realiteit is, ook na de inwerkingtreding van de euthanasiewet. Uit het onderzoek blijkt dat levensbeëindiging in eigen regie een ingrijpende gebeurtenis is om van dichtbij mee te maken. Tegelijk hebben naasten vaak begrip voor iemands keuze om het leven te beëindigen. Het is belangrijk om de ontwikkelingen rond levensbeëindiging in eigen regie te blijven monitoren, bijvoorbeeld door dit onderzoek over een aantal jaren te herhalen.’ •
Zie ook de column van Fransien van ter Beek
Vaker levensbeëindiging door stoppen met eten en drinken
In de Amerikaanse staat Illinois wordt in september dit jaar hulp bij zelfdoding door een arts toegestaan. Patiënten van 18 jaar en ouder kunnen dan medicatie voor het levenseinde aanvragen op voorwaarde dat zij lijden aan een ziekte die binnen zes maanden dodelijk is. Illinois is daarmee de twaalfde van de vijftig Amerikaanse staten waarin deze vorm van levensbeëindiging is toegestaan en ook in het federale district Washington mag hulp bij zelfdoding door een arts. Mogelijk volgt later dit jaar de staat New York, waar de gouverneur binnenkort een wetsvoorstel ondertekent. Euthanasie is in alle staten van de VS verboden, maar er bestaat per staat verschillende wetgeving die hulp bij zelfdoding door een arts mogelijk maakt. Dat betekent niet dat inwoners van een staat waar dit verboden is, in een andere staat terechtkunnen. Nog vorige maand bevestigde het federale hof van beroep in New Yersey dat de wet daar uitsluitend geldt voor inwoners van deze staat. Alleen de staten Oregon en Vermont staan onder voorwaarden toe dat niet-ingezetenen er een verzoek tot levensbeëindiging kunnen indienen. Hulp bij zelfdoding door een arts is vaker gelegaliseerd in door Democraten geleide staten dan waar Republikeinen het voor het zeggen hebben. In een conservatieve staat als Montana kwam een regeling tot stand door gerechtelijke uitspraken, niet door wetgeving. •
Illinois staat hulp bij zelfdoding toe
De documentaire van filmmaker Bart Hölscher over de euthanasie van de 17-jarige Milou is door omroep NTR ingezonden voor een Emmy Award, de belangrijkste Amerikaanse televisieprijs. De prijzen worden in september uitgereikt. Milou’s strijd gaat door vertelt over Milou die na jaren van uitzichtloos psychisch lijden koos voor euthanasie. Ook komen reacties uit de medische wereld en de Haagse politiek op haar zelfgekozen dood aan bod. De documentaire werd vorig jaar oktober op tv uitgezonden en werd daarna de bestbekeken documentaire op het themakanaal NPO Doc.
De NVVE leverde een financiële bijdrage aan de documentaire.
Documentaire Milou ingezonden voor Emmy
NVVE-leden hebben tijdens de Algemene Ledenvergadering op 13 december de nieuwe beleidsvisie Naar keuzevrijheid van sterven en de Meerjarenstrategie 2026-2030 vastgesteld.
In de beleidsvisie, die al eerder was vastgesteld maar waarvoor wijzigingsvoorstellen waren ingediend, staan drie ambities centraal. De eerste ambitie is het creëren van een brede bewustwording over het levenseinde door het gesprek hierover te normaliseren. De tweede is goede en humane levenseindezorg. Nederland heeft een goede euthanasiewet, maar de mogelijkheden worden nog niet optimaal benut. De NVVE wil dat verder bevorderen. Ambitie drie is het verruimen van zelfbeschikking. Keuzevrijheid van sterven is een mensenrecht, aldus de NVVE.
Kijk voor beide documenten op
nvve.nl/over-ons/organisatie
Leden stellen beleidsvisie en Meerjaren-strategie vast
Sterven door bewust te stoppen met eten en drinken komt bijna twee keer vaker voor dan twintig jaar geleden. Het percentage overlijdens als gevolg van inname van dodelijke middelen is vrijwel gelijk gebleven. Dit blijkt uit de replicatiestudie Levensbeëindiging in eigen regie in Nederland.
In de periode 2019-2023 stierven naar schatting jaarlijks 5.800 mensen als gevolg van bewust stoppen met eten en drinken (3,5 procent van alle sterfgevallen) en 2.000 mensen door de (slaap)middelenmethode (1,2 procent van alle overlijdens). Twintig jaar geleden waren deze percentages 2,1 en 1,1.
Voor de periode 2019-2023 werd dit onderzocht door Erasmus MC. Hetzelfde (promotie)onderzoek werd twintig jaar geleden door psychiater Boudewijn Chabot verricht over de periode 1999-2003.
Het nieuwe onderzoek werd uitgevoerd in opdracht van de NVVE, Fonds Laat
Mij Gaan en Stichting De Einder.
Stoppen met eten en drinken komt vooral voor bij mensen boven de 80 jaar met lichamelijke klachten: twee van de drie zijn 80-plus. Voor de (slaap)middelenmethode kiezen vooral relatief jonge mensen tussen 30 en 70 jaar met psychische klachten, al dan niet met een voorgeschiedenis van suïcidepogingen. Meestal is er sprake van ondraaglijk lijden zonder perspectief op verbetering.
In ongeveer de helft van de gevallen is stoppen met eten en drinken of de (slaap)middelenmethode de eerste keus om het leven in eigen regie te beëindigen (respectievelijk 45 procent en 51 procent). Dit wordt gedaan door mensen die principieel voor eigen regie kiezen, bijvoorbeeld omdat ze niet iemand anders willen belasten met hun stervenswens. In twee op de drie overige gevallen wordt voor een van beide methoden gekozen na afwijzing van een euthanasieverzoek.
Aan naasten is gevraagd of de personen in kwestie hun geplande manier van overlijden als ‘waardig’ omschreven. Bij stoppen met eten en drinken was 69 procent dit van mening; bij de (slaap)middelenmethode was 72 procent deze mening toegedaan.
ONTWIKKELINGEN
Sinds het vorige onderzoek van Boudewijn Chabot over de periode 1999-2003 deden zich verschillende ontwikkelingen voor met als resultaat een aanhoudende maatschappelijke discussie over het zelfgekozen levenseinde. In 2002 werd de euthanasiewet van kracht. In 2014 publiceerde artsenfederatie KNMG een handreiking voor artsen die patiënten begeleiden bij bewust stoppen met eten en drinken en in 2017 introduceerde de Coöperatie Laatste Wil het zelfdodingsmiddel Middel X. Onderzoeker Fenne Bosma van Erasmus MC: ‘Tegen deze achtergrond was het extra interessant dit onderzoek van twintig jaar geleden te herhalen. We zien dat levensbeëindiging in eigen regie door stoppen met eten en drinken of de (slaap)middelenmethode nog steeds realiteit is, ook na de inwerkingtreding van de euthanasiewet. Uit het onderzoek blijkt dat levensbeëindiging in eigen regie een ingrijpende gebeurtenis is om van dichtbij mee te maken. Tegelijk hebben naasten vaak begrip voor iemands keuze om het leven te beëindigen. Het is belangrijk om de ontwikkelingen rond levensbeëindiging in eigen regie te blijven monitoren, bijvoorbeeld door dit onderzoek over een aantal jaren te herhalen.’ •
Zie ook de column van Fransien van ter Beek
Vaker levensbeëindiging door stoppen met eten en drinken